अर्कविवाह
अर्कविवाह – हिंदू परंपरेतील अर्थ व विधी
वैदिक ज्योतिष व धर्मपरंपरेनुसार अर्कविवाह हा एक महत्त्वाचा दोषनिवारण विधी आहे. जन्मकुंडलीतील मंगळदोष (कुजदोष) अत्यंत तीव्र असल्यास, कुंभ विवाहासोबत किंवा स्वतंत्रपणे अर्कविवाह करण्याची शास्त्रीय परंपरा आहे. या विधीद्वारे मंगळदोषाचा दुष्परिणाम शांत होऊन वैवाहिक आयुष्यातील अडथळे दूर होतात, अशी मान्यता आहे.
“अर्कविवाह” या शब्दाचा अर्थ
अर्क – रुईचे झाड (अर्कवृक्ष)
विवाह – वैदिक पद्धतीने केलेला विवाहसंस्कार
म्हणजेच, मंगळदोष निवारणासाठी व्यक्तीचा प्रतीकात्मक विवाह रुईच्या झाडाशी करणे म्हणजे अर्कविवाह होय.
ज्योतिषशास्त्रानुसार अर्कविवाह कधी आवश्यक ठरतो?
जन्मकुंडलीतील खालील स्थितीत अर्कविवाह सुचविला जातो:
मंगळ पहिल्या, चौथ्या, सातव्या, आठव्या किंवा बाराव्या भावात असणे
तीव्र कुजदोष
कुंभ विवाह अपुरा ठरणे
विवाहात सतत विलंब किंवा अडथळे
अर्कविवाह करण्याची कारणे
(शास्त्र व ज्योतिषानुसार)
तीव्र मंगळदोष शांत करण्यासाठी
वैवाहिक अडथळे दूर करण्यासाठी
जोडीदाराच्या आयुष्यावरील संभाव्य धोका टाळण्यासाठी
विवाहपूर्व दोषनिवारणासाठी
सुखी वैवाहिक जीवनासाठी
अर्कविवाहाची सामान्य लक्षणे / परिणाम
अर्कविवाह आवश्यक असलेल्या व्यक्तीमध्ये पुढील समस्या दिसून येतात:
विवाह ठरत नाही किंवा वारंवार मोडतो
वैवाहिक नात्यात तणाव
मानसिक अस्वस्थता
कुंडली जुळवताना अडचणी
कुटुंबात चिंता व दबाव
अर्कविवाह विधीचा उद्देश
हा विधी पुढील हेतूंनी केला जातो:
मंगळदोषाचा प्रभाव कमी करणे
विवाहातील अडथळे दूर करणे
वैवाहिक स्थैर्य व सौख्य प्राप्त करणे
ग्रहांचा अनुकूल प्रभाव मिळवणे
अर्कविवाह कधी केला जातो?
शुभ काळ:
विवाहयोग्य शुभ मुहूर्त
सोमवार किंवा गुरुवार
पौर्णिमा
विवाह ठरण्यापूर्वी
सकाळी शुभमुहूर्तावर अर्कविवाह करणे श्रेष्ठ मानले जाते.
अर्कविवाह – विधी क्रम (संक्षिप्त)
हा विधी अनुभवी पंडितांकडून शास्त्रोक्त पद्धतीने केला जातो.
संकल्प - यजमान नाव, गोत्र व जन्मतपशील सांगून विधीचा संकल्प करतो.
अर्कवृक्ष पूजन - रुईच्या झाडाचे विधीपूर्वक पूजन.
देवता व ग्रह पूजन - गणेश, नवग्रह व मंगळदेव पूजन.
अर्कविवाह विधी - मंत्रोच्चारांसह प्रतीकात्मक विवाह.
मंगळदोष शांती मंत्रपठण - मंगळसूक्त व वैदिक मंत्र.
होम / हवन - मंगळ शांतीसाठी हवन.
दान व दक्षिणा गौदान, अन्नदान, वस्त्रदान, जलदान, दीपदान, सुवर्णदान, रौप्यदान, ब्राह्मणभोजन, शिधादक्षिणा, वस्त्रपत्र, किंवा दक्षिणा दान केली जाते.
आशीर्वाद व समाप्ती - आशीर्वाद व प्रसाद वितरण.
अर्कविवाहासाठी प्रसिद्ध स्थळे
पंचवटी, रामकुंड - नाशिक (महाराष्ट्र)
अर्कविवाहात पठण होणारे मंत्र
मंगळसूक्त
नवग्रह मंत्र
विवाहसूक्त
महामृत्युंजय मंत्र
अर्कविवाह विधीचे लाभ
तीव्र मंगळदोष शांत होतो
विवाहातील अडथळे दूर होतात
वैवाहिक जीवनात स्थैर्य येते
मानसिक तणाव कमी होतो
ग्रहांचा अनुकूल प्रभाव प्राप्त होतो
आध्यात्मिक महत्त्व
अर्कविवाह विधी कर्मदोष शांती व ग्रहसंतुलनाचे प्रतीक आहे.
हा विधी केल्याने वैवाहिक जीवनातील संभाव्य अडचणी दूर होऊन सुखी, स्थिर व समाधानी वैवाहिक जीवनाचा मार्ग मोकळा होतो.
इतर पूजा:
नाशिक येथील पूजा:
त्र्यंबकेश्वर येथील पूजा:
